چاقی و کووید ۱۹؛ چرا اضافه وزن و چاقی خطر بیماری شدید را بیشتر می‌کند؟ (بررسی علمی، مکانیسم‌ها و راهکارها)

ارتباط چاقی و کووید ۱۹ یکی از موضوع‌هایی است که از آغاز همه‌گیری مورد توجه پژوهشگران بوده است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند افراد مبتلا به چاقی بیشتر در معرض بستری، بستری در ICU و مرگ ناشی از کووید ۱۹ بوده‌اند. در این مقاله آمار این ارتباط، دلیل‌های احتمالی آن، شاخص توده بدنی و راه‌های کاهش خطر را مرور می‌کنیم.

خلاصه سریع

• بستری: شانس بستری در بیمارستان در مبتلایان به چاقی ۱۱۳٪ بیشتر گزارش شده است
• ICU: شانس بستری در ICU ۷۴٪ بیشتر
• مرگ: شانس مرگ ۴۸٪ بیشتر
• دلیل‌ها: التهاب مزمن، اختلال ایمنی، تمایل به لخته، بیماری‌های همراه و فشار چربی شکم بر ریه‌ها
• راه‌حل: واکسیناسیون، پیگیری پزشکی، تغذیه و تحرک مناسب و درمان بیماری‌های همراه

ارتباط چاقی و ابتلا به کووید ۱۹

از زمان ابتلا به همه گیری، مطالعات بسیاری نشان داد بسیاری از بیماران مبتلا به کووید 19 دارای اضافه وزن بودند و این موضوع در هفته های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. تحقیقاتی که مورد تایید پولیتزر و بنیاد Heising-Si-mons هستند نشان می دهد افرادی که فقظ اضافه وزن دارند در معرض خطر بیشتری هستند. یکی از این تحقیقات نشان داد افراد که به چاقی مبتلا هستند 113 درصد بیشتر از افراد معمولی به خاطر بیماری کرونا در بیمارستان بستری شدند و همچنین احتمال بستری این افراد در ICU و میزان مرگ و میر در آنها به ترتیب 74 و 48 درصد بیشتر از افراد با وزن طبیعی هستند.

نتایج متاآنالیز معروف به‌صورت جدول

آمارهای بالا به متاآنالیز پژوهشگرانی به سرپرستی بری پاپکین (Popkin) در مجله Obesity Reviews (۲۰۲۰) برمی‌گردد که ۷۵ مطالعه و حدود ۴۰۰ هزار بیمار مبتلا به کووید ۱۹ را بررسی کرد:

چاقی چیست؟ جدول شاخص توده بدنی (BMI)

شاخص توده بدنی از تقسیم وزن (کیلوگرم) بر مجذور قد (متر) به دست می‌آید. طبق طبقه‌بندی سازمان جهانی بهداشت:

BMI شاخصی تقریبی است و توزیع چربی بدن، عضله و سن را نشان نمی‌دهد. تفسیر آن باید با نظر پزشک انجام شود.

چرا خطر در افراد دارای چاقی بیشتر است؟

دلیل این افزایش خطر به ویژگی های فیزیولوژیکی مانند نقص ایمنی، التهاب مزمن و خون مستعد لخته شدن مربوط است که همگی می توانند ابتلا به بیماری کووید 19 را تشدید کنند. از طرفی این افراد بیشتر در معرض بیماری هایی مانند بیماری های قلبی، ریوی، فشار خون، سندرم متابولیک و دیابت، هستند که همگی به عنوان فاکتورهای تاثیرگذار منفی در ابتلا به بیماری کرونا شناخته شده اند.

فشار چربی شکم بر دیافراگم و ریه‌ها

در این افراد چربی شکم به دیافراگم فشار آورده و باعث آسیب دیدن ریه ها توسط عضله بزرگ زیر حفره قفسه سینه و نهایتا محدود شدن جریان هوا می شود.

چربی و تضعیف سیستم ایمنی

همچنین سلول های چربی با نفوذ به اندام هایی مانند طحال، مغز استخوان و تیموس که سلول های ایمنی را تولید و ذخیره می کنند نفوذ می کنند باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن می شوند.

خلاصه مکانیسم‌ها در یک جدول

چه کار کنیم؟ راهکارهای کاهش خطر

1. واکسیناسیون: واکسن‌ها خطر بیماری شدید را کم می‌کنند و افراد دارای چاقی از گروه‌هایی هستند که واکسیناسیون برایشان توصیه می‌شود. برنامه و نوبت بعدی را از مراکز بهداشت یا پزشک بپرسید.
2. درمان بیماری‌های همراه: دیابت، فشار خون و مشکلات قلبی و ریوی را با پزشک پیگیری و کنترل کنید.
3. کاهش وزن تدریجی و ایمن: با نظارت پزشک یا متخصص تغذیه. رژیم‌های بسیار سخت و سریع می‌توانند آسیب بزنند.
4. تحرک بدنی: فعالیت منظم متناسب با توان و بیماری‌های شما. پیش از شروع برنامه سنگین، با پزشک مشورت کنید.
5. خواب و کنترل استرس: هر دو بر سلامت عمومی و ایمنی بدن اثر دارند.
6. درمان زودهنگام: در صورت ابتلا، به‌ویژه در گروه‌های پرخطر، زودتر به پزشک مراجعه کنید و علائم هشدار (تنگی نفس، درد قفسه سینه، کبودی لب) را جدی بگیرید.

کمک گرفتن در بابل و مازندران

برای ارزیابی وزن و بیماری‌های همراه در بابل و شهرهای مازندران می‌توانید به پزشک عمومی یا داخلی، متخصص تغذیه و مراکز بهداشت شهر خود مراجعه کنید. پیش از مراجعه، فهرست داروهای مصرفی و سوابق بیماری خود را همراه ببرید. اگر علائم تنفسی شدید دارید، به اورژانس مراجعه کنید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.

نتیجه‌گیری

پژوهش‌ها نشان داده‌اند چاقی می‌تواند خطر بستری، ICU و مرگ ناشی از کووید ۱۹ را افزایش دهد. دلیل‌ها ترکیبی از اختلال ایمنی، التهاب مزمن، تمایل به لخته، بیماری‌های همراه و فشار بر ریه‌هاست. این یافته‌ها به‌معنای سرزنش افراد نیست؛ بلکه یادآوری می‌کند که واکسیناسیون، درمان بیماری‌های همراه و مراقبت‌های پزشکی برای افراد دارای اضافه وزن و چاقی اهمیت بیشتری دارد.

سوالات متداول درباره چاقی و کووید ۱۹

آیا چاقی خطر کووید ۱۹ را بیشتر می‌کند؟

بله. متاآنالیزهای معتبر نشان داده‌اند چاقی با بیشتر شدن شانس بستری، ICU و مرگ ناشی از کووید ۱۹ همراه است.

منظور از «۱۱۳ درصد بیشتر» چیست؟

یعنی نسبت شانس بستری در مبتلایان به چاقی (OR برابر ۲٫۱۳) حدود ۱۱۳٪ بیشتر از افراد بدون چاقی بوده است. این عدد درصد مطلق افرادی که بستری شدند نیست.

آیا فقط اضافه وزن هم خطرناک است؟

بخش اصلی افزایش خطر در پژوهش مورد بحث درباره چاقی (BMI حدود ۳۰ و بالاتر) بوده است. اضافه وزن هم با پیگیری پزشکی و سلامت عمومی ارتباط دارد، ولی میزان خطر آن کمتر از چاقی گزارش شده است.

چرا چاقی کووید ۱۹ را شدیدتر می‌کند؟

به‌خاطر التهاب مزمن، اختلال در پاسخ ایمنی، تمایل به لخته شدن خون، بیماری‌های همراه مثل دیابت و فشار خون و فشار چربی شکم بر دیافراگم و ریه‌ها.

افراد دارای چاقی باید واکسن بزنند؟

بله، توصیه می‌شود. چاقی از عوامل خطر بیماری شدید است و واکسن این خطر را کم می‌کند. برنامه دقیق را از پزشک یا مرکز بهداشت بپرسید.

آیا کاهش وزن خطر را کم می‌کند؟

کاهش وزن تدریجی و ایمن به بهبود سلامت عمومی و بیماری‌های همراه کمک می‌کند. شروع آن باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه باشد.

کی باید به پزشک مراجعه کنم؟

در صورت تنگی نفس، درد قفسه سینه، تب بالای پایدار، گیجی یا کبودی لب فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع و مراجع

• Popkin BM, Du S, Green WD, et al. Individuals with obesity and COVID-19: A global perspective on the epidemiology and biological relationships. Obesity Reviews. 2020;21(11):e13128. doi:10.1111/obr.13128
• سازمان جهانی بهداشت (WHO): طبقه‌بندی شاخص توده بدنی
• مراکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا (CDC): بیماری‌های زمینه‌ای و خطر کووید ۱۹ شدید

بیشتر بخوانید

• تشخیص و درمان بیماری کووید-19 در بارداری
• درمان کوید-19 در خانه: نکاتی برای مراقبت از شما و دیگران