ورود
آگهی رایگان
گروه کالا و خدمات
خانه
تعرفه ها
مقالات
دسته بندی
آموزش
املاک
خدمات
لوازم
صنعت
رستوران و تهیه غذا
فست فود
کافی شاپ و سفره خانه
خودرو
کامپیوتر
پزشکان متخصص
پزشکی
ساختمانی
مسافرتی
موبایل
صنایع غذایی
تخفیف ها
تخفیف ها
ویدئو
تماس با ما
شهر بابل، واقع در قلب استان مازندران و از کهنترین شهرهای شمال ایران، در دوران پهلوی اول و دوم (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) یکی از مهمترین دورههای تحول تاریخی، اجتماعی، شهری و اقتصادی خود را تجربه کرد. این عصر که نقطه آغاز آن همزمان با شکلگیری دولت پهلوی و پایان آن همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی است، بابل را از شهری سنتی و محلی با نام «بارفروش» به شهری مدرن، پویا و با زیرساختهای گسترده دولتی تبدیل کرد.
این
مقاله که بر اساس اسناد ساواک، گزارشهای مرکز اسناد انقلاب اسلامی، منابع تاریخی
مازندران، پژوهشهای معتبر و دادههای مستند تاریخی تدوین شده، جامعترین تحلیل از
وضعیت بابل در دوران پهلوی است و تصویری دقیق و عمیق از تحولات شهر ارائه میدهد.
1. بابل پیش از پهلوی: زمینههای ورود به دوران جدید:
برای
درک اهمیت تحولات دوره پهلوی، لازم است تصویر دقیقی از بابل پیش از ۱۳۰۴ ارائه
شود:
وضعیت عمومی بابل پیش از پهلوی:
نام رسمی شهر: بارفروشاقتصاد وابسته به کشاورزی (برنج، مرکبات، شالیزار)، تجارت محلی و بازارهای هفتگی، صنایعدستی همچون پارچهبافی و سفال
زیرساختها بسیار محدود و عمدتا سنتی
بهداشت ضعیف و شیوع بیماریهایی مانند مالاریا
آموزش عمدتا در مکتبخانهها انجام میشد.
این
وضعیت ضعف زیرساختی باعث شد بابل به یکی از کانونهای اصلی اصلاحات دولتی در
شمال کشور در دوران پهلوی تبدیل شود.
2. آغاز دوران پهلوی اول (۱۳۰۴–۱۳۲۰): اداره نوین، عمران گسترده و تغییر نام شهر:
دوران
رضاشاه نقطه آغاز مدرنیزاسیون واقعی بابل بود. دولت جدید با هدف ایجاد نظم،
تمرکزگرایی و نوسازی اقدامات گستردهای انجام داد.
۲.۱. تثبیت بابل به عنوان مرکز شهرستان
در
سال ۱۳۰۷، بابل رسما مرکز شهرستان شد. این اقدام باعث افزایش پستهای اداری، ورود کارمندان دولتی و
گسترش خدمات حکومتی شد.
۲.۲. تغییر نام بارفروش به بابل (۱۳۱۰)
در
سال ۱۳۱۰، با تصویب دولت، نام «بارفروش» به بابل تغییر یافت. این اقدام
بخشی از سیاست هویتسازی ملی پهلوی بود و پیوندی میان شهر و تاریخ باستانی
آن ایجاد کرد.
این تغییر نام باعث
شد اعتبار تاریخی و گردشگری بابل افزایش یابد.
3. پروژههای عمرانی بزرگ: از خشکسازی دریاچه بحرارم تا ساخت کاخ سلطنتی بابل
۳.۱. خشک کردن دریاچه بحرارم (دهه ۱۳۱۰)
یکی
از بزرگترین پروژههای عمرانی شمال ایران:
اهداف: افزایش زمین کشاورزی، کنترل بیماریهای آبزی، توسعه کشت برنج و مرکبات
نتایج: ایجاد دهها هزار هکتار شالیزار درجه یک، گسترش روستاهای اطراف، افزایش اشتغال کشاورزی و مهاجرت به شهر بابل
۳.۲. ساخت کاخ سلطنتی بابل
بر
روی جزیره خشکشده دریاچه، کاخ سلطنتی بابل ساخته شد:
کاربری: اقامتگاه شاه، محل پذیرایی از مهمانان دولتی
ویژگیها: بنای دوطبقه، باغهای وسیع، برج دیدهبانی (ثبت ملی ۱۳۵۲)
این
کاخ بعدها در دهه ۶۰ به دانشگاه علوم پزشکی بابل تبدیل شد و هماکنون قلب
توسعه آموزشی و پژوهشی شهر را تشکیل میدهد.
4. ساختمانهای اداری مدرن: تقویت زیرساختهای شهری:
در
ادامه سیاست نوسازی رضاشاه، ساختمانهای زیر در بابل احداث شدند:
پستخانه بابل (۱۳۱۵) – هنوز فعال
دبیرستان پهلوی (۱۳۲۰) – یکی از مهمترین مدارس مدرن شمال
ایجاد شبکه آبرسانی ابتدایی، بهبود معابر و توسعه میدان مرکزی شهر
این
پروژهها بابل را به مرکز اداری، آموزشی و ارتباطی مازندران تبدیل کردند.
5. پیشرفت آموزشی و بهداشتی در پهلوی اول:
۵.۱. آموزش
افزایش تعداد دانشآموزان از ۱۰۰۰ به بیش از ۵۰۰۰ نفرساخت چند دبستان و دبیرستان جدید
گسترش سوادآموزی و حذف مکتبخانههای سنتی
حضور معلمان اعزامی از تهران
۵.۲. خدمات بهداشتی
ایجاد مراکز واکسیناسیونکنترل بیماری مالاریا
ایجاد شبکه بهداشت شهری
آغاز جمعآوری زباله و پاکسازی معابر
6. بابل در دوران جنگ جهانی دوم (۱۳۲۰–۱۳۲۵): حضور شوروی و فعالیت حزب توده
پس
از اشغال ایران توسط متفقین:
بابل یکی از پایگاههای اصلی نفوذ شوروی در شمال بود.
حزب توده در این شهر رشد قابل توجهی داشت.
۶.۱. زد و خورد رمضان (۸ شهریور ۱۳۲۴)
درگیری
بین اعضای حزب توده و مخالفان مذهبی و بازاری با حمایت نیروهای روسی.
تعدادی از مبارزان
بابل بازداشت شدند و این رویداد بابل را به شهری سیاسی و فعال در جریانهای
ایدئولوژیک تبدیل کرد.
7. بابل و نهضت ملی شدن نفت (۱۳۲۹–۱۳۳۲)
بابل
یکی از پیشروترین شهرهای شمال ایران در حمایت از دکتر مصدق بود:
تظاهرات گسترده مردمی
ورود هیئت نماینده مصدق به بابل (۳۱ خرداد ۱۳۳۲)
اعلام حکومت نظامی و سپس لغو آن در آبان همان سال
پس
از کودتای ۲۸ مرداد، مخالفتهای مردمی در بابل سرکوب شد اما شهر همچنان نماد
مقاومت ضد استعماری باقی ماند.
8. دوران پهلوی دوم (۱۳۳۲–۱۳۵۷): اصلاحات ارضی، توسعه شهری و نقش بابل در انقلاب
۸.۱. جزئیات دقیق اصلاحات ارضی در بابل (۱۳۴۱–۱۳۵۲)
اصلاحات
ارضی در بابل یکی از موفقترین و گستردهترین موارد در ایران بود:
زمانبندی اجرای مراحل:
مرحله اول (قانون ۱۹ دی ۱۳۴۰): آغاز بهار ۱۳۴۱مرحله دوم (قانون ۱۷ دی ۱۳۴۲): ۱۳۴۳–۱۳۴۴
مرحله سوم و فروش نسقهای زارعی: ۱۳۴۷–۱۳۵۲
وسعت و تعداد زمینهای مشمول:
کل اراضی کشاورزی شهرستان بابل در سال ۱۳۴۰: حدود ۷۴٬۰۰۰ هکتارزمینهای توزیعشده: حدود ۵۶٬۰۰۰ هکتار (۷۵٪ کل زمینها)
تعداد روستاهای مشمول: ۳۳۷ روستا و آبادی
بزرگترین مالکان پیش از اصلاحات:
خاندان سلطنتی (وقف خاصه شاهنشاهی): بیش از ۱۲٬۰۰۰ هکتارخاندان سالور: حدود ۵٬۵۰۰ هکتار
خاندان امیراصلانی و سایر خانوادهها
زمینهای موقوفه آستان قدس رضوی
نحوه توزیع زمین:
هر خانوار ۲ تا ۴ هکتار زمین شالیزاری درجه یک دریافت کرد.اولویت با کسانی که سالها روی همان زمین کار کرده بودند (اصل «حق ریشه»)
زمینهای کوهپایهای و جنگلی تبدیل به زمین زراعی و باغی شد.
نتایج و پیامدها:
تولید برنج بابل ۴۰٪ افزایش یافت.تعداد تراکتور از ۱۸ دستگاه در ۱۳۴۰ به بیش از ۱٬۲۰۰ دستگاه در ۱۳۵۵ رسید.
تعاونیهای روستایی قوی شکل گرفت.
چالشها:
خرد شدن زمینها، مهاجرت گسترده به شهر، افزایش حاشیهنشینیبدهیهای کشاورزان به بانک کشاورزی برای خرید زمین.
گزارش
نهایی سازمان اصلاحات ارضی استان مازندران (۱۳۵۴) تایید میکند که ۲۳٬۷۸۲ خانوار
از مجموع ۲۵٬۵۹۶ خانوار، معادل ۹۲.۹٪، صاحب نسق زراعی شدند؛ بالاترین درصد در
کشور.
۸.۲. توسعه عمرانی و خدماتی
احداث بیمارستان بوعلی سینا )۱۳۳۵(توسعه کاخ سلطنتی و اقامت سالانه شاه و ثریا
احداث مجموعه سلمان، خانههای اداری پهلوی، سردر دانشگاه علوم پزشکی
برقرسانی کامل، آسفالت خیابانها و تقویت بازار
۸.۳. رشد اقتصادی و جمعیتی
جمعیت بابل از ۳۴٬۰۰۰ نفر در ۱۳۴۵ به ۶۸٬۰۰۰ نفر در ۱۳۵۵ رسید.رونق صنایع کوچک برنجکوبی، خشککنی مرکبات و چای.
ایجاد مشاغل جدید در ادارات و مراکز آموزشی.
۸.۴. نظارت سیاسی
ساواک در بابل فعال بود و جلسات فرهنگی، مذهبی و دانشجویی را کنترل میکرد.فعالیتهای فرهنگی محدود میشد و گزارشهای مفصل از تحرکات سیاسی تهیه میشد.
9. بابل در جریان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷
بابل
یکی از فعالترین شهرهای شمال ایران بود:
راهپیمایی بزرگ ۸ و ۹ فروردین (چهلم شهدای تبریز)
شهادت چهرههایی مانند محبوبی و اکبرزاده
حضور بیش از ۲۰٬۰۰۰ نفر در راهپیمایی عاشورا
افزایش اعتراضات پس از حادثه سینما رکس آبادان
انفجار محدود در نزدیکی سیرک ایتالیایی (۲۳ مرداد ۱۳۵۷)
۳۰ بهمن ۱۳۵۷: تصرف کاخ سلطنتی، تبدیل به مقر کمیته انقلاب، و استفاده برای اعزام نیرو به جبههها.
این
رویدادها جایگاه بابل در انقلاب اسلامی را تثبیت کرد.
10. تحلیل کلی: چرا دوران پهلوی برای بابل نقطه تغییر بود؟
دستاوردهای مهم:
نوسازی اداری و شهریایجاد ساختمانهای ماندگار (شهرداری، پست، کاخ سلطنتی، بیمارستان بوعلی، دانشگاه علوم پزشکی)
گسترش آموزش و بهداشت
اصلاحات ارضی و مالکیت ۹۳٪ کشاورزان
افزایش تولید کشاورزی و صنایع کوچک
شکلگیری هویت شهری مدرن
چالشها:
مهاجرت بیرویه و حاشیهنشینیافزایش شکاف طبقاتی
تنشهای سیاسی و کنترل امنیتی سختگیرانه
اهمیت این دوره برای بابل امروز:
بسیاری از عناصر شهری امروز بابل (دانشگاه علوم پزشکی، میدانها، ساختمان شهرداری، پستخانه، پلها و زمینهای کشاورزی توسعهیافته) ریشه در تصمیمها و پروژههای دوران پهلوی دارند.
کلام
آخر:
دوران
پهلوی از نظر تاریخی، سیاسی، فرهنگی و شهری یکی از مهمترین دورههای شکلگیری
بابل نوین است.
رویدادهای سیاسی از
اشغال شوروی و رشد حزب توده تا نهضت ملی شدن نفت و نقش فعال در انقلاب
اسلامی نشان میدهد که بابل نه فقط در عرصه عمرانی پیشرو بود، بلکه در معادلات
سیاسی کشور نیز حضوری تعیینکننده داشت.
امروز،
ساختار شهری و شاخصهای اقتصادی و اجتماعی بابل همچنان بر پایه همان تحولات
دوران پهلوی استوار است؛ دورهای که مطالعه دقیق آن نه فقط برای شناخت گذشته، بلکه
برای تحلیل مسیر توسعه آینده شهر نیز ضرورت دارد.
بابل: تاریخچهای هزارساله از تمدن، فرهنگ و زیبایی در قلب مازندران
مرثیهای برای عقبماندگی شهرستان بابل
کاخ شاهپور بابل؛ شاهکار معماری و تاریخ شمال
تاریخچه انتقال پایتخت مازندران از بابل به ساری؛ روایت کامل تاریخی
پرطرفدارترین مراکز خرید در شهر بابل
جاذبه های گردشگری بابل شهر بهار نارنج
افراد مشهور شهر بابل
اماکن تاریخی شهر بابل
» تاریخچه انتقال پایتخت مازندران از بابل به ساری؛ روایت کامل تاریخی
» پرطرفدارترین مراکز خرید در شهر بابل
» چرا مراجعه به مراکز فروش و تعمیر معتبر لوازم خانگی در بابل اهمیت دارد؟
» بهترین کتابفروشیهای بابل
» تشخیص عسل طبیعی از تقلبی؛ راهنمای کامل خرید عسل اصل در بابل
» مرثیهای برای عقبماندگی شهرستان بابل
» مواد غذایی بومی مازندران که خاصیت ضدسرطان دارند
» بابل: تاریخ شکلگیری و تحول یک شهر تاریخی شمال ایران
» کاخ شاهپور بابل؛ شاهکار معماری و تاریخ شمال
» بهترین تالارهای عروسی و خانه عقد در بابل
» شرکت خدمات خودرو روشن نمایندگی رسمی مدیران خودرو بابل
» بیزینس کوچینگ و مدل بوم کسبوکار در مازندران
» خرید بهترین ضدآفتاب مخصوص خانمها در بابل
» مدیریت منابع آبی در مازندران
+ مشاهده سایر مقالات
جدیدترین مقالات
بیشتر
تاریخچه انتقال پایتخت مازندران از بابل به ساری؛ روایت کامل تاریخی
تاریخ مازندران پر از وقایع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مهم است که تاثیر مستقیم بر زندگی مردم امروز ای
ادامه مطلب ❯
پرطرفدارترین مراکز خرید در شهر بابل
پرطرفدارترین مراکز خرید در شهر بابل اگر قصد دارید در شهر بابل یک روز کامل را به خرید، تفر
ادامه مطلب ❯
چرا مراجعه به مراکز فروش و تعمیر معتبر لوازم خانگی در بابل اهمیت دارد؟
چرا مراجعه به مراکز فروش و تعمیر معتبر لوازم خانگی در بابل اهمیت دارد؟مقدمه در دنیای امروز، لواز
ادامه مطلب ❯
دیروز : 4815
هفته گذشته : 19902
ماه : 36130
کل بازدید : 15070182
کاربران آنلاین : 28
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و هرگونه کپی برداری از آن پیگرد قانونی دارد.
این سایت صرفاً برای اطلاعرسانی کاربران است. لذا هرگونه استفادهی تجاری و تبلیغاتی از محتویات آن ممنوع است و پیگیرد قانونی دارد.
شهر بابل در دوران پهلوی: تحولات، خدمات و رویدادهای کلیدی
شهر بابل، واقع در قلب استان مازندران و از کهنترین شهرهای شمال ایران، در دوران پهلوی اول و دوم (۱۳
ادامه مطلب ❯