
جغرافیای سیاسی جهان پس از کووید-19
بحران کرونا ویروس، رقابت قدرت های بزرگ را شدت می بخشد و انتقال تعادل جهانی قدرت را از غرب به شرق، تسریع می کند. همه گیری کووید-19 به نظم جهانی کاملا جدیدی منتهی نخواهد شد اما اوضاع کنونی را به سه شکل مهم تغییر خواهد داد.
این بحران، تحولاتی را که پیش از این در مقیاس وسیعی نادیده گرفته شده بودند، به کانون توجه باز خواهد گرداند. مثلا روشی که چین برای اعمال نفوذ بر بعضی نواحی کمتر مورد توجه مانند آفریقا در پیش گرفته است.
این بحران به روندهای ژنوپولیتیکی کنونی شتاب می بخشد، به طور مشخص، رقابت فزاینده بین ایالات متحده و چین و انتقال تعادل قدرت اقتصادی از غرب به شرق.
در پایان، این بحران همانند کاتالیزوری برای تسهیل تغییراتی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه عمل خواهد کرد که پیش بینی آن ها از هم اکنون دشوار است. از آینده اتحادیه اروپا گرفته تا روابط بین بسیاری از کشورهای در حال توسعه با چین.
جنگ اطلاعات نادرست
گسترش کرونا ویروس در خارج از چین و شیوع آن به سراسر جهان، به جنگ اطلاعات کذب منجر شده است. چین تلاش می کند از مسئولیت ریشه گرفتن ویروس در چین، فاصله بگیرد و به این منظور، نظریه های توطئه و خبرهای سردرگم کننده مطرح می کند.
ایالات متحده هم در پاسخ، تلاش کرده تمام سرزنش ها را به چین مرتبط کند و به دفعات از عبارت های "ویروس ووهان" یا "ویروس چینی" استفاده کرده است( در ارجاع به شهر ووهان در مرکز چین که بیماری کووید-19 نخستین بار در آن شناسایی شد). وزیر خارجه آمریکا اصرار دارد که چین باید برای شیوع جهانی این ویروس پاسخ گو باشد.
بخشی از هدف جنگ تبلیغاتی آمریکا، تلاش برای منحرف کردن افکار عمومی از سوء مدیریت دولت ایالات متحده در مرحله آغازین اضطرار سلامت عمومی است اما مثل همیشه، مهم ترین هدف آن برجسته کردن برتری اخلاقی آمریکا بر چین از نظر شفافیت و باز بودن نظام حاکم است. در این بین، چین در تلاش برای تاثیر گذاری بر افکار عمومی بین المللی، کارهای وسیعی در دست اجرا دارد تا اطلاعات علمی و توصیه های پزشکی را با دیگر کشورها به اشتراک بگذراد و به کشورهایی که با بحران همه گیری کرونا ویروس درگیر شده اند، یاری برساند. چین همچنین بهینگی روش خود را در مهار این ویروس با دستپاچگی و ناتوانی کشورهای غربی مانند آمریکا در مهار شیوع این بیماری، به رخ جهانیان می کشد.
انتقال بیشتر تعادل جهانی قدرت
همه گیری کووید-19 همچنین انتقال تعادل جهانی قدرت را از غرب به شرق، شتاب خواهد بخشید.
عواقب منفی اقتصادی همه گیری و تدابیر ضدبحرانی که متعاقب آن دامنگیر اقتصادهای بالغ و توسعه یافته اروپا و آمریکا می شود، ممکن است زمانی طولانی ادامه داشته باشد. این کشورها مجبورند تمهیدات مالی و پولی فوق العاده ای را برای حمایت از مشاغل و خانواده ها انجام دهند که معکوس ساختن آن ها بسیار دشوار خواهد بود. این احتمال وجود دارد که بعضی از این کمک های دولتی ادامه پیدا کند تا عصر پول های باد آورده و وابستگی به وام، ماندگار شود. شرایط نامطلوبی که سال ها رشد اقتصادی کندتر و افزایش احتمال بحران بدهی حاکمیتی را به همراه خواهد داشت. تا زمانی که کشورهای توسعه یافته پس از بحران، مسیر خود را تغییر ندهند و راهبرد اقتصادی کاملا متفاوت و جسورانه ای در پیش نگیرند، شکاف بین رشد آهسته غرب و اقتصاد پویای شرق افزایش خواهد یافت.
چین از آنجا که نخستین کشوری است که از بحران خارج شده، نخستین کشور در مسیر بازیابی اقتصادی خواهد بود و تمام منابع خود را برای رونق سریع اقتصاد چین بسیج خواهد کرد. البته در وضعیت تقاضای جهانی ضعیف، این کشور برای بازیابی سریع اقتصادی با چالش های فراوانی روبه رو خواهد بود که بسیاری از آن ها مانند بدهی های قابل توجه انباشته شده، میان مدت خواهند بود. با این حال، زمانی که اثر منفی کوتاه مدت این بحران برطرف شود، به نظر می رسد که چین و و دیگر اقتصادهای آسیایی که رشد سریعی را تجربه می کنند، بتوانند با تکیه بر مزایای اساسی خود مانند سرمایه گذاری قوی، نو آوری و رشد بهره وری، سریع تر بازیابی شوند. به این ترتیب، همه گیری به تسریع باز تعادل قدرت اقتصادی از غرب به شرق طی سال های پیش رو خواهد انجامید.
چین، بازیگر جهانی بزرگ تری خواهد شد
به احتمال زیاد، چین از این بحران به عنوان بازیگر جهانی بزرگ تری در عرصه سیاست و اقتصاد خارج خواهد شد.پکن به شدت تلاش می کند تا آسیبی را که در پی شیوع کرونا ویروس به اعتبارش وارد شده، جبران کند و به این منظور تجربه و دانش پزشکان خود را به اشتراک گذاشته، کمک های پزشکی فراوانی را به کشورهای مختلف فرستاده و بعضی کمبودهای تجهیزات پزشکی را در جهان تامین کرده است.
صد البته که این کشور در نهایت، ضربه سیاسی قابل توجهی را از کشورهای غربی (آمریکا و اروپا) متحمل می شود و ادامه روابط چین با کشورهای غربی، دشوارتر از قبل خواهد شد. بااین حال، بعید است که چنین اقداماتی بتواند مانع از رشد اثر گذاری جهانی چین پس از همه گیری شود.
یکی از مهم ترین پرسش هایی که پیش روی حکومت های مختلف قرار خواهد گرفت، وابستگی به زنجیره تامین چین است که در فصل نخست 2020، زمانی که استان هوبه (مرکز شیوع کووید-19) تحت قرنطینه سراسری قرار گرفت، زنجیره تامین جهانی را به شدت تحت تاثیر قرار داد. بسیاری از کشورها و شرکت ها در مورد وابستگی شان به چین در تامین کالاهای حیاتی تجدیدنظر خواهند کرد و گام هایی را برای تنوع بخشیدن به زنجیره های تامین نیازها و افزایش مقاومت ملی برخواهند داشت. این همه گیری همچنین انگیزه های موجود را در جهت تقویت خودکفایی ملی تقویت می کند، اما تغییر ساختار تولید و بومی سازی آن با محدویت های اقتصادی و سیاسی همراه است و صدالبته که زمان بر خواهد بود.
چین از شکست از آمریکا در مقابله با بحران کووید-19، نهایت استفاده را خواهد برد و مشخصات جهانی خود را ارتقا خواهد داد. دامنه نفوذ چین بر بخش هایی از آفریقا، شرق اروپا، آمریکای لاتین و جنوب شرقی آسیا از طریق کمک کردن به کشورهایی افزایش خواهد یافت که از همه گیری کووید-19 به سختی آسیب دیده اند.
آیا قدرت جهانی آمریکا افول می کند
هنوز هیچ کشوری توان رسیدن به قدرت اقتصادی و نظامی ایالات متحده را ندارد اما سیاست "اول آمریکا، بعد بقیه" که ترامپ در پیش گرفته، به عقب نشینی این کشور از صحنه بین المللی و کاهش قدرت جهانی آن انجامیده است، با خروج آمریکا از معاهدات بین المللی مهمی مانند توافق اقلیمی پاریس یابرجام طی سه سال گذشته، کشورهای بیشتری به این نتیجه رسیده اند که آمریکا، شریکی با اتکاپذیری و اعتمادپذیری کمتری است. همزمان بعضی کشورها نسبت به چین محتاط تر شده اند، برای مثال اتحادیه اروپا، چین را رقیب سیستماتیک و رقیب راهبردی توصیف کرده است.
عقب نشینی آمریکا از صحنه های جهانی، این فرصت را در اختیار چین قرار داده تا خلا شکل گرفته را پر کند، بخصوص در شرایط کنونی که گسترش همه گیری، آمریکا را مجبور کرده بیشتر توجه خود را به داخل ایالات متحده متمرکز کند اما این اشتباه است اگر تصور کنیم که آمریکا با آگاهی کامل از قصد چین، هیچ واکنشی نشان نخواهد داد.
اتحادیه اروپا تضعیف می شود
ناتوانی اتحادیه اروپا در تدارک پاسخ سراسری به بحران همه گیری و تمایل کشورها عضو اتحادیه به مراقبت از فقط شهروندان خودشان، ضربه سختی به اتحادیه اروپا وارد آورد. با آغاز بحران همه گیری در اروپا ، کشورهای اروپایی هماهنگ با یکدیگر عمل نکردند و اقدامات هر کشور در بستن مرزها، تعلیق رفت و آمد آزاد و متوقف کردن خطوط ارتباطی، دردسرهای زیادی به همراه آورد. کمک درخواستی ایتالیا با بی توجهی دیگر کشورهای اروپایی روبه رو شد و اتحادیه حتی منع صادارت تجهیرات و تدارکات پزشکی را صادر کرد، تصمیمی که به چین فرصت داد تا قدم پیش بگذارد و تاثیر جهانی خود را افزایش دهد.
سرمایه گذاری قدرت های منطقه ای روی بحران
قدرت های منطقه ای مانند روسیه، ترکیه و ایران طی سال های اخیر، از شکاف فزاینده در آنچه نظم جهانی نام گرفته، به خوبی استفاده کرده اند و رهبری خود را در حیاط خلوت های منطقه ای خود تحکیم کرده اند. بعضی از این کشورها از همه گیری به عنوان فرصتی برای افزایش حضور منطقه ای و جهانی خود بهره گرفته اند. روسیه، هواپیماهای حاوی کمک های پزشکی و نظامی را با پیام "با عشق، از روسیه" به ایتالیا فرستاد و به این ترتیب، ضرب شستی به اتحادیه اروپا نشان داد. روسیه حتی هواپیمایی مملو از ماسک و تجهیزات پزشکی به آمریکا فرستاد.
هر چند در کوتاه مدت، این کشورها هم با چالش همه گیری دست و پنجه نرم خواهند کرد و نمی توانند از همه ظرفیت های خود برای افزایش نفوذ در جهان بهره بگیرند اما در بلندت مدت، همه گیری، به تضعیف و فروپاشیدن نظم جهانی کنونی می انجامد و این به نفع قدرت های نوظهوری مانند چین و قدرت های منطقه ای خواهد بود.
واحد اطلاعات نشریه اکونومیست
ترجمه: ذوالفقار دانشی
شهر بابل در دوران پهلوی: تحولات، خدمات و رویدادهای کلیدی
شهر بابل، واقع در قلب استان مازندران و از کهنترین شهرهای شمال ایران، در دوران پهلوی اول و دوم (۱۳
ادامه مطلب ❯