جاهای دیدنی بابل؛ راهنمای جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی شهر بهارنارنج

بابل، شهر بهارنارنج، یکی از پربازدیدترین و محبوب‌ترین شهرهای شمال کشور است و جاذبه‌های طبیعی فراوانی دارد. افزون بر موقعیت جغرافیایی و گردشگری، بابل از نظر علمی، صنعتی، پزشکی و فرهنگی از شهرهای پیشرو مازندران به شمار می‌رود. دانشگاه صنعتی نوشیروانی و دانشگاه علوم پزشکی، بیمارستان‌هایی مثل روحانی، شهید بهشتی و بابل‌کلینیک و مراکز درمانی شبانه‌روزی از ویژگی‌هایی است که آن را در استان متمایز می‌کند. در این راهنما جاهای دیدنی بابل را از فیلبند و سد شیاده تا هفت آبشار تیرکن و موزه‌های شهر مرور می‌کنیم.

توجه: فاصله‌ها، مسیرها و شرایط جاده‌ها در طول سال تغییر می‌کند. پیش از سفر، مسیر و آب‌وهوا را بررسی کنید و برای مسیرهای کوهستانی و ییلاقی با ساکنان محلی هماهنگ باشید.

خلاصه سریع

• بهترین زمان سفر: اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت برای عطر بهارنارنج و آبان و آذر برای رنگ‌های پاییزی جنگل
• جاذبه‌های طبیعی: فیلبند، سد شیاده، پارک جنگلی بزچفت، شیخ موسی، هفت آبشار تیرکن و چشمه آب گرم ازرود
• جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی: روستای دیوا عمران، خانه موزه مکرمه و موزه گنجینه بابل
• نکته ایمنی: در ییلاق‌ها لباس گرم ببرید و برای آبشارها کفش مناسب پیاده‌روی بپوشید

بهترین فصل برای سفر به بابل

اگر در بهار، به‌خصوص اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت، به بابل بروید، عطر بهارنارنج در شهر پیچیده است. در پاییز، به‌ویژه آبان و آذر، جنگل‌های اطراف رنگ‌های دیدنی می‌گیرند. با این حال جاذبه‌های بابل آن‌قدر متنوع است که در همه فصل‌ها مسافر دارد.

۱. روستای ییلاقی فیلبند

فیلبند یکی از معروف‌ترین جاذبه‌های گردشگری بابل و از مرتفع‌ترین روستاهای منطقه است. در گویش مازندرانی «فلبند» یا «فلبن» خوانده می‌شود و به‌دلیل ارتفاع زیاد به «بام شرقی مازندران» شهرت دارد. موقعیت کوهپایه‌ای آن چشم‌اندازی زیبا به مراتع و روستاهای اطراف می‌دهد و حرکت ابرها در اطراف مسافر، تجربه‌ای به‌یادماندنی است.

فصل تابستان بهترین زمان دیدن فیلبند است. این روستا معمولاً به‌دلیل سرمای زیاد در زمستان خالی از سکنه می‌شود. حتی در تابستان هم شب‌ها هوا سرد است و به لباس گرم و پتو نیاز دارید.

روستای فیلبند کجاست؟

آسان‌ترین مسیر از جاده هراز است. حدود پنجاه کیلومتر پس از گزنک، خروجی سنگچال را می‌بینید. از آن خارج شوید و پس از حدود هجده کیلومتر به روستای سنگچال می‌رسید. مسیر را به سمت بالا ادامه دهید تا به فیلبند برسید. فیلبند هتل یا مهمانپذیر ندارد و بهترین گزینه اقامت، خانه‌های روستایی و محلی است. می‌توانید کلبه را از پیش و از راه اینترنت رزرو کنید.

۲. سد شیاده

اگر اهل طبیعت‌گردی باشید، بندپی غربی بابل زیبایی‌های فراوانی دارد. یکی از آن‌ها «سد شیاده» در روستایی به همین نام است. روستاهای بندپی از مرتفع‌ترین نقاط مازندران‌اند. سد شیاده با پوشش گیاهی و جنگل‌های مجاورش از مقاصد مهم گردشگری استان است و حدود ۳۲ کیلومتری جنوب غربی بابل قرار دارد.

آب‌وهوای مساعد و جنگل‌های اطراف، این منطقه را برای پیاده‌روی، اردوهای یک‌روزه، صعود به ارتفاعات نزدیک، کشتی لوچو، ماهیگیری و قایقرانی مناسب کرده است. اثر تاریخی «سقاتالار شیاده» هم که به اواخر دوران قاجار برمی‌گردد، بر جذابیت منطقه می‌افزاید. این مجموعه در تعطیلات و در همه فصل‌ها میزبان گردشگران است.

مسیر دسترسی به سد شیاده

پس از رسیدن به بابل، از میدان ولایت به سمت پل محمدحسن‌خان بروید. در سه‌راهی «حمزه‌کلا شش‌پل» به چپ بپیچید و مسیر را مستقیم ادامه دهید. پس از مسافتی کوتاه و بعد از پادگان آموزشی المهدی، در پایان بندپی غربی و نزدیک بندپی شرقی، جنگل‌های روستای شیاده و ورودی روستا را در سمت راست جاده می‌بینید.

۳. پارک جنگلی بزچفت بابلکنار

پارک جنگلی بزچفت بابلکنار در حدود ۲۲ کیلومتری شرق بابل قرار دارد و از جاذبه‌های طبیعی بکر مازندران است. وسعت آن ۷۶۰ هکتار گزارش شده و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آن را «منطقه نمونه گردشگری» اعلام کرده است. برای اطلاعات کامل‌تر، مقاله پارک جنگلی بزچفت بابل را بخوانید.

بنا بر گزارش‌ها، در بزچفت حدود ۱۵۰ گونه گیاه درختی و بوته‌ای وجود دارد، از جمله شمشاد، راش، زبان‌گنجشک، بلوط، نارون و توسکا. زمین‌های سبز، جنگل‌های بکر، مسیرهای پیاده‌روی و مناطق پیک‌نیک، آن را برای گردشگران و خانواده‌ها مناسب کرده است.

این پارک به‌ویژه در پاییز دیدنی است و برای عکاسی طبیعت مناسب است. برای رسیدن به آن، از بابل به میدان ولایت و میدان دانشگاه بروید و مسیر آسفالت روستای جاده گنج‌افروز را دنبال کنید.

۴. روستای ییلاقی شیخ‌موسی

شیخ‌موسی از معروف‌ترین روستاهای ییلاقی بندپی شرقی بابل است و در ارتفاع حدود ۲۵۰۰ متری از سطح دریا و در حدود ۶۵ کیلومتری بابل قرار دارد. از سال‌ها پیش به‌عنوان منطقه‌ای خوش‌آب‌وهوا مقصد گردشگران بوده است.

چشم‌اندازهای جنگلی و کوهستانی، خانه‌های چوبی، حصارهای سنگی و تپه‌های سرسبز، شیخ‌موسی را به یکی از جذاب‌ترین مقصدهای طبیعت‌گردی بابل تبدیل کرده است.

بهار و تابستان بهترین زمان بازدید است، چون هوا خنک و دلچسب است و آبشار منطقه در بهار جلوه خاصی دارد.

مسیر دسترسی به شیخ‌موسی

از بابل به بخش گلوگاه بندپی بروید (با شهرستان گلوگاه اشتباه نگیرید). پس از گلوگاه، حدود ۴۰ کیلومتر در جاده‌ای آسفالته که از دل جنگل و رودخانه می‌گذرد پیش بروید. سپس مسیر نسبتاً کوتاهی جاده خاکی است تا به شیخ‌موسی برسید. در جاده خاکی و پس از بارندگی با احتیاط برانید و از وضعیت جاده مطمئن شوید.

۵. هفت آبشار تیرکن

هفت آبشار تیرکن، با آواز پرندگان و جنگل‌های افرا، یکی از دیدنی‌های بابل است و در روستای تیرکن (دهستان درازکلا) قرار دارد. برای رسیدن به اصلی‌ترین آبشار این مجموعه باید در جنگل پیاده‌روی کنید.

آبشارها کنار هم نیستند و برای دیدن هر کدام باید پیاده‌روی و کمی کوهنوردی کنید. آبشار اصلی از بقیه بزرگ‌تر است، ارتفاعی حدود ۹ متر دارد و در پایین آن حوضچه‌ای دیده می‌شود.

برای رسیدن به آبشارها حدود دو ساعت پیاده‌روی در شیب لازم است، پس کفش مناسب پیاده‌روی بپوشید. جنگل‌های اطراف «کالبکوشت» نام دارند و از سرسبزترین مراتع شمال ایران‌اند. بهار و پاییز بهترین زمان بازدید است. پس از باران، مسیر لغزنده می‌شود و بهتر است تنها نروید.

آدرس: مازندران، شهرستان بابل، بخش بابلکنار، روستای تیرکن

۶. چشمه آب گرم ازرود

چشمه آب گرم ازرود که به آب معدنی «آرزو» هم معروف است، در دره‌ای جنگلی و در مجاورت یک رودخانه، در روستای آری از بخش بندپی شرقی و حدود ۳۳ کیلومتری بابل قرار دارد. آب فیروزه‌ای‌رنگ آن از دل زمین می‌جوشد، استخری کوچک پدید می‌آورد و در دل جنگل سبز منظره‌ای بدیع می‌سازد.

گفته می‌شود به‌دلیل ترکیبات گوگردی، این آب در سنت محلی برای مشکلات پوستی و دردهای مفصلی استفاده می‌شود. این باور محلی است و اثر درمانی آن اثبات‌شده نیست؛ بیماران و افراد دارای مشکل پوستی یا قلبی پیش از استفاده با پزشک مشورت کنند. مساحت چشمه حدود ۱۲۰ متر مربع است. این چشمه پیش‌تر در فضای باز بود و اخیراً اطراف آن را با بلوک سیمانی محصور کرده‌اند تا ورود و خروج راحت‌تر شود. بهار و اوایل پاییز زمان مناسب بازدید است.

آدرس: مازندران، بابل، جاده شهید صالحی، بخش بندپی شرقی، روستای آری

۷. روستای دیوا عمران

دیوا عمران روستایی تاریخی است که بافت قدیمی خود را حفظ کرده و حال‌وهوای دوران گذشته را زنده می‌کند. تنوع گیاهی و جانوری، آب‌وهوای معتدل، باغ‌های میوه، کوچه‌باغ‌ها و مزارع سرسبز، ترکیبی زیبا از محیط طبیعی و بومی ساخته است.

روستای دیوا محل سکونت دو طایفه عمران و ملک‌شاه، از طوایف ساکن بندپی، است. از شمال به روستای دولت رودبار، از جنوب به جنگل‌های انبوه، از غرب به روستای شیاده و از شرق به رودخانه کلارود می‌رسد. شغل غالب مردم آن کشاورزی است. تکیه قدیمی روستا حدود ۱۲۰ سال قدمت دارد و معماری آن به دوره قاجار برمی‌گردد. در سفر به بندپی سری هم به دریاچه کامی‌کلا و جنگل نارنجلو بزنید.

۸. خانه موزه مکرمه (ننه مکرمه)

مکرمه قنبری، معروف به ننه مکرمه، متولد ۱۳۰۷ در دریکنده بابل، نقاش سبک مازندرانی است که با نقاشی‌هایش شهرت بین‌المللی یافت.

به گفته منابع، نقاشی‌های او موجب شد در سال ۲۰۰۱ در کنفرانس ایران‌شناسی در سوئد به‌عنوان بانوی نقاش سال معرفی شود. او سواد خواندن و نوشتن و آموزش رسمی نداشت و در حدود ۶۷ سالگی پس از فروش گاو محبوبش دچار اندوه شد و برای رهایی از آن به نقاشی پناه برد. آنچه در دل داشت روی دیوارهای خانه‌اش می‌کشید. خانه کوچک او در روستا امروز موزه ننه مکرمه است و از دیدنی‌های بابل به شمار می‌رود.

آدرس: شهرستان بابل، جاده روستای دریکنده

۹. موزه گنجینه بابل

موزه گنجینه بابل در مازندران اهمیت زیادی دارد. ساختمان آن در دوره پهلوی و در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی به‌عنوان بلدیه ساخته شده و به‌دلیل ویژگی‌های معماری در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

موزه سه بخش دارد: باستان‌شناسی، مردم‌شناسی و یادمان‌های چوبی. بنا بر گزارش‌ها این موزه نخستین موزه مازندران بوده است. پس از حدود ۲۰ سال اختلاف حقوقی میان اوقاف بابل و میراث فرهنگی، با دخالت وزیر میراث فرهنگی و عقد قرارداد جدید، ساختمان از خطر تخلیه نجات یافت. کارشناسان بر این باورند که موزه می‌تواند نقش مؤثری در جذب گردشگر به مازندران داشته باشد. ساعت بازدید را پیش از رفتن بپرسید.

نکات سفر به جاذبه‌های بابل

• در ییلاق‌ها مثل فیلبند و شیخ‌موسی حتی در تابستان لباس گرم ببرید.
• برای آبشارها و جنگل‌ها کفش پیاده‌روی بپوشید و در مسیرهای لغزنده تنها نروید.
• پیش از سفر آب‌وهوا و وضعیت جاده را بررسی کنید.
• زباله خود را همراه ببرید و به جنگل و روستا آسیب نزنید.

نتیجه‌گیری

بابل از طبیعت ییلاقی بندپی تا موزه‌ها و روستاهای تاریخی، گزینه‌های متنوعی برای سفر دارد. با انتخاب فصل مناسب، رعایت ایمنی و احترام به محیط زیست، می‌توانید از جاهای دیدنی بابل بهره کامل ببرید.

سوالات متداول درباره جاهای دیدنی بابل

جاهای دیدنی بابل کدام‌اند؟

فیلبند، سد شیاده، پارک جنگلی بزچفت، شیخ‌موسی، هفت آبشار تیرکن، چشمه آب گرم ازرود، روستای دیوا عمران، خانه موزه مکرمه و موزه گنجینه بابل.

بهترین زمان سفر به بابل چه موقع است؟

اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت برای عطر بهارنارنج و آبان و آذر برای رنگ‌های پاییزی. ییلاق‌ها مثل فیلبند در تابستان بهتر است.

فیلبند چرا به بام شرقی مازندران معروف است؟

به‌دلیل ارتفاع زیاد روستا و قرار گرفتن در دل ابرها.

برای دیدن هفت آبشار تیرکن چقدر باید پیاده‌روی کرد؟

بنا بر گزارش‌ها حدود دو ساعت پیاده‌روی در شیب. کفش مناسب بپوشید و ترجیحاً همراه گروه بروید.

در فیلبند می‌توان اقامت کرد؟

هتل یا مهمانپذیر ندارد و گزینه اصلی، خانه‌ها و کلبه‌های روستایی است که می‌توان از پیش رزرو کرد.

مطالب مرتبط

• افراد مشهور شهر بابل
• پارک جنگلی بزچفت بابل
• ییلاق‌های خوش‌آب‌وهوای مازندران
• کاخ شاهپور بابل؛ از بهشت صفوی تا مرکز علمی شمال ایران