
راهنمای تشخیص و درمان بیماری کووید-19 در بارداری
مورد مشکوک
الف) بیماری که دارای علائم بالینی و ملاک های اپیدمیولوژیک است: یافته های بالینی: شروع ناگهانی تب و سرفه یا شروع ناگهانی، سرفه، ضعف عمومی/خستگی مفرط، سردرد، درد عضلانی، گلو درد، آبریزش بینی، تنگی نفس، بی اشتهایی/ تهوع/ استفراغ، اسهال، کاهش سطح هوشیاری. شواهد اپیدمیولوژیک: اقامت، اشتغال یا مسافرت به مناطقی که احتمال چرخش ویروس وجود دارد در طی 14 روز گذشته.
ب) فرد با بیماری تنفسی حاد با شروع علایم طی 10 روز گذشته که نیاز به بستری داشته باشد.
مورد محتمل
الف) بیمار مشکوکی که در تماس با یک بیمار محتمل یا قطعی و یا خوشه ای از بیمارانی باشد که حداقل یک مورد قطعی در بین آنها گزارش شده باشد.
ب) بیمار مشکوکی که یافته های تصویر برداری به نفع کووید دارد نظیر انفیلتراسیون مولتی لوبولر یک یا دو طرفه خصوصاً انفیلتراسیون نواحی محیطی در سی تی یا رادیوگرافی قفسه سینه و ground glass سی تی
ج) بیماری که بطور حاد دچار از دست دادن حس بویایی یا چشایی شده باشد.
د) مرگ در بیمار مشکوک به کووید (ملاک های فوق) که با دلیل دیگری توجیه نشود.
مورد قطعی
فرد با تایید آزمایشگاهی ویروس ناشی از کووید صرف نظر از وجود علائم و نشانه های بالینی
سیر بیماری
سیر بیماری را می توان به مراحل زیر تقسیم کرد:
مرحله صفر: بی علامت/ قبل از بروز علائم مرحله یک: مراحل ابتدایی عفونت (Early infection)
مرحله دو: فاز تنفسی
مرحله سه: فاز التهابی شدید (Hyper inflammation)
خاطر نشان می شود که نمی توان مرز دقیقی بین مراحل مختلف بیماری تصور کرد و هم پوشانی ممکن است وجود داشته باشد. از سویی تغییر فاز به ترتیب مراحل نیست و ممکن است فرد از مرحله یک به سرعت و ناگهانی به مرحله پیشرفته برسد. آنچه اهمیت بسیار دارد، ارزیابی وضعیت بیمار بر اساس روند بیماری است و اساسا با یک بار چک سطح اکسیژن، نمی توان به سادگی مرحله بیماری را تعیین نمود. روند تغییرات بیمار در افت اکسیژن و یافته های رادیولوژیک، در کنار مجموع علائم وی، باید راهنمای تصمیم گیری های درمانی باشد.
مرحله صفر یا بدون علامت:
تشخیص بیماری در این مرحله صرفا با تست آزمایشگاهی RT-PCR است که در حین بیماریابی در افراد بی علامت در تماس نزدیک با افراد مبتلا به کووید- 19 با تست مثبت PCR و یا حین غربالگری از افراد بی علامت در مکان های تجمعی (نظیر زندان و...) صورت می گیرد .این افراد بعد از مدتی ممکن است علامت دار شوند لذا پایش علامتی آنها لازم است
انجام شود.
مرحله یک (مرحله ابتدایی عفونت):
از نظر شدت بیماری این مرحله به عنوان مرحله خفیف در نظر گرفته می شود .علائم خفیف بصورت تب کمتر از 38 درجه گلودرد با یا بدون سرفه های خشک، بدن درد، اسهال، بی اشتهایی، استفراغ، تهوع، از دست دادن حس چشایی و بویایی، سردرد، لرز، ضعف و خستگی مفرط است. این علائم می تواند در هر فرد متفاوت باشد و بیمار یک یا چندین مورد از علائم را داشته باشد. در این مرحله علائم حیاتی ( RR-PR-BP ) پایدار است و سطح اشباع اکسیژن بیشتر یا مساوری 95٪ می باشد .عموما فرد نیاز به بستری ندارد. بیمارانی که جزو گروههای پر خطر برای کووید هستند، عارضه دار محسوب می شوند، باید با دقت بیشتری پیگیری شوند و در صورت بروز علائم تشدید بیماری نظیر تنگی نفس، باید مراجعه کرده و اقدامات بعدی انجام شود.
مرحله دو (فاز تنفسی):
این مرحله خود به دو قسمت متوسط و شدید تقسیم می شود.
فاز تنفسی متوسط (Moderate)
در این مرحله علائم قبلی با شدت بیشتر ممکن است وجود داشته باشد. ملاک های ورود به این مرحله عبارت است از:
1 . وجود علایم تنفسی با یا بدون تب بزرگتر یا مساوی 38
2 . درصد اشباع اکسیژن بیش از 95 درصد
3 . درگیری ریوی کمتر از 50 درصد
فاز تنفسی شدید (Severe):
ملاک های ورود به این مرحله عبارتند از :
1 . پیشرفت سریع علائم تنفسی به ویژه تشدید تنگی نفس
2 . RR بیش از 24
3 . Pa02/Fio2 < 300 mmHg , SpO2<95٪
افزایش A-a gradient و افزایش درگیری ریه بیش از 50 درصد
لازم به ذکر است که بروز انواع شدید بیماری در هر زمانی از سیر بیماری ممکن است رخ دهد و بروز آن الزاماً مستلزم طی همه مراحل قبلی نیست.
مرحله سه (فاز تشدید التهاب) - بحرانی (critical)
ملاک های ورود به این مرحله وجود حداقل یکی از موارد زیر است:
1.بروز علائم نارسایی تنفسی که علیرغم اکسیژن درمانی غیرتهاجمی باشد
2.بروز نشانه های شوک
3.بروزنارسایی چند ارگانی
در این مرحله بیمار نیازمند مراقبت های ویژه است. همانطور که اشاره شد، بروز انواع شدید بیماری در هر زمانی از سیر بیماری ممکن است رخ دهد و بروز آن مستلزم طی همه مراحل قبلی نیست. زنان باردار در مرحله شدید یا بحرانی بیماری و زنان باردار با بیماریهای زمینه ای در هر مرحله ای از بیماری، باید در بالاترین سطح درمانی(سطح 3 بیمارستانی) واجد بخش حاملگی پرخطر و بخش مراقبت ویژه بستری شوند.
موارد سرپایی
موارد سرپایی (گروه خفیف) معمولا فقط نیازمند پیگیری و درمان های نگهدارنده است. و در این موارد درمانی آنتی ویرال توصیه نمی شود. نکته: در موارد مراقبت در منزل و درمان سرپایی، ضمن اطلاع رسانی به رابط پر خطر بهداشت، پیگیری ها و ارجاع به بیمارستان در صورت نیاز انجام شود. در صورت انتقال زنان باردار با عفونت قطعی یا محتمل به بیمارستان حتما به بیمارستان مقصد اطلاع داده شود .
مراقبت و جدا سازی در منزل :
لازم است در منزل مراقبت های درمانی علامتی و تسکینی انجام شود. مراقبت ها شامل:
درمان علامتی/ تسکینی
توصیه های بهداشتی، تغذیه ای
جداسازی (در منزل یا نقاهتگاه)
درمان علامتی/ تسکینی:
درمان دارویی در مادران باردار شامل تب بر، مسکن و هیدریشن است: منظور از هیدریشن مادر، مصرف مایعات در حد تحمل با دفع ادرار 6 تا 8 بار در روز است. برای تب بر و مسکن هم مصرف استامینوفن ساده یک قرص 500 میلی گرم هر 8 ساعت تا حداکثر 3 روز. در صورت عدم پاسخ گویی تا 3 روز مادر باید برای بررسی مجدد به بیمارستان مراجعه کند.
در مادران باردار با توجه به شرایط بیماری، به صلاحدید و فقط توسط متخصص عفونی/داخلی، فوق تخصص ریه و در موارد خفیف در روز اول شروع علائم حداکثر در هفته اول می توان هیدروکسی کلروکین 2 عدد BD روز اول و سپس 1 عدد هر 12 ساعت برای حداقل 5 روز( تجویز نمود. توصیه شده قرص همراه غذا تجویز شود و قرص دارای پوشش شکسته یا خرد نشود. پوشش این دارو برای مخافظ در برابر شرایط محیطی است. خاطر نشان می شود که استفاده از فلوروکینولونها بخصوص لووفلوکساسین خطر آریتمی را افزایش می دهد. به دریافت همزمان سایر داروهایی که این عارضه را تشدید می کنند، همانند متادون، اندانسترون، متوکلوپرامید، آزیترومایسین، کوئتیاپین و ... دقت شود.
در صورتی که مادر بخواهد قبل از مدت مورد نظر از قرنطینه خارج شود می بایست دو نتیجه آزمایش منفی با فاصله حداقل 24 ساعت داشته باشد. در مورد مادران بستری در موارد شدید و بحرانی پس از 20 روز از شروع علایم می توانند از قرنطینه خارج شوند.
اندیکاسیونهای بستری:
بستری بیماران مشکوک/مبتلا به بیماری کووید در بیمارستان شامل موارد زیر است:
1 . تب بیش از 39 درجه علیرغم درمان دارویی
2 . وجود یک بیماری زمینه ای (فشار خون یا دیابت کنترل نشده و اورژانسهای مامایی مانند: پره اکلامپسی، پارگی زودرس کیسه آب، خونریزی رحمی و...)
3 . علایم و نشانه بیماری متوسط یا شدید (سطح اشباع اکسیژن کمتر از 95٪ تعداد تنفس بیشتر از 24 نیاز به حمایت تنفسی شامل اکسیژن درمانی)
4 . بیماری بحرانی (نارسایی تنفسی، افت فشار خون علیرغم هیدریشن مناسب ، اختلالات هوشیاری، اختلالات کبدی یا کلیوی، اختلالات قلبی)
درصورت تداوم علائم زیر و با تشخیص و صلاحدید پزشک معالج، بیمار ممکن است نیازمند مراقبت در بخش ویژه باشد:
هیپوکسمی مقاوم به درمان غیر تهاجمی
کاهش سطح هوشیاری
ناپایداری همودینامیک
هیپرکپنیا- خستگی تنفسی
دکتر کیانا شیرانی- متخصص بیماریهای عفونی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
شهر بابل در دوران پهلوی: تحولات، خدمات و رویدادهای کلیدی
شهر بابل، واقع در قلب استان مازندران و از کهنترین شهرهای شمال ایران، در دوران پهلوی اول و دوم (۱۳
ادامه مطلب ❯